Esas olarak Kürt illerinde ve yoksul aile çocuklarının alınarak eğitildikleri, birer ehlileştirme ve asimilasyon merkezleri olarak kullanılan Yatılı İlköğretim Bölge Okulları (YİBO) ve Pansiyonlu İlköğretim Okulları (PİO) sorun üretmeye devam etmektedir. Dersimde önce tecavüz olayları ve ardından Pertek kaymakamının, odasında Che fotoğrafı var diye öğrencileri tokatlaması ve haklarında soruşturma açılması, YİBO’larda neler yaşanıyor sorusunu gündeme getirdi.
Bilindiği üzere asimilasyon ve yoksul aile çocuklarının alınarak yatılı okutulduğu ve eğitmenlerin genellikle faşist ve militarist militanlarda seçilen YİBO ve PİO’larda Kürt çocukları anadilleirnden ve ailelerinde koparılarak eğitilmeye çalışılmaktadırlar. Faşist-gerici eğitim sistemi ve kışla disiplini bu okullarda sorunların dahada ağırlaşmasını koşullamaktadır. Ağırlıklı olarak Kürt illerinde yoğunlaşmış olan 300 Yatılı İlköğretim Bölge Okulu’nda (YİBO) 4440 derslikte, toplam 136 bin öğrenci eğitim görmektedir. YİBO’larda görev yapan öğretmenlerin sayısı yaklaşık 6000’dir. 282 Pansiyonlu İlköğretim Okulu’nda (PİO), 5011 derslikte, toplam 151 bin öğrenci eğitim görmekte, 6500 öğretmen görev yapmaktadır. YİBO’larda bir dersliğe 30, bir öğretmene ise 23 öğrenci düşmektedir.
YİBO ve PİO’larda kamuoyuna yansıyan sorunlar yalnızca
Buz dağının görünen yüzdür. Bu okullarda aslında yoğun bir baskı, Türkçü ırkçı propoganda ve asimilasyon ,sıkı disiplin, dayak, taciz ve tecavüz yaşandığı gibi aynı zamanda birikmiş sorunlara devlet ve hülkümetler seyirci kalmakta sorunlaırn devam etmesine çanak tutmaktadırlar. Kürt ve yoksul aile çocuklarının okumak zorunda kaldıkları YİBO ve PİO’ların durumunu Eğitim-Sen Nisan 2005 yılında yayınladığı raporla ortaya koymuştu. Eğitim-Sen’in bu raporunu özet olarak yayınlıyoruz.
YİBO Ve PİO’LARIN DURUMU
Öğrencilerin Yaşadığı Sorunlar · YİBO öğrencilerinde fazlaca ezilmişlik psikolojisi vardır. Öğrenciler kendisini değersiz hissetmekte ve ciddi sosyalleşme sorunları yaşamaktadır. Bu psikolojiye sahip öğrenciler kendisini yeterince ifade edememektedir. Dolayısıyla bir özgüven eksikliği bütün öğrencilerde hakimdir.
· Öğrenciler, öğretmeni rütbeli, kendisini vasıfsız bir asker olarak görmektedir. Yatakhanelerin koğuş olarak adlandırılması, YİBO’larda askeri mantığın yürütüldüğünü göstermektedir. · Öğrencilerin derslerinden arta kalan boş zamanlarında, özellikle Cumartesi ve Pazar günleri pansiyonda kalmaları okulların “açık cezaevi” olarak tanımlanmasına yol açmaktadır.
· YİBO ve PİO’lara atanan öğretmenlerin rehberlik ve danışmanlık alanlarında yetersiz oldukları görülmüş, öğrencilerin eğitim teknolojilerinden yeterince yararlanamadıkları görülmüştür.
· Yemekhane şartları hijyenik olmayıp, personel yetersizliğinden dolayı öğrencilere temizlik yaptırılmaktadır. Yemekler 6-14 yaşlarınki çocukların dengeli beslenmesi açısından uygun değildir. Öğrenciler derslere yeterince beslenmeden başlamaktadır.
· Birçok YİBO ve PİO’da revir ve sağlık personeli bulunmamaktadır.
· Özellikle kış şartlarının ağır geçtiği Doğu bölgelerinde öğrenci okul içinde hapis kalmakta, sosyal faaliyetlerde bulunabileceği spor salonu vb yerler bulunmamaktadır.
· YİBO ve PİO’lar Rehberliğe en fazla ihtiyaç duyulan okullar olmasına rağmen bir çoğunda rehber öğretmen bulunmamakta ve rehberlik hizmetleri yürütülememektedir.
· YİBO öğrencileri aile özlemi duymakta, bir çoğu bu yüzden okuldan kaçmakta, tatillerde okulu erken terk etmekte ve tatil sonrası okula geç gelmektedir. 180 işgünü olan eğitim-öğretim yılı YİBO’larda 120 iş gününe kadar düşmektedir. Bu durum öğrencilerin başarısını olumsuz etkilemektedir.
· Yurttaki odaların küçük olması nedeniyle odalarda kalan öğrenci sayısı fazladır. Büyük yaştaki öğrenciler ile küçük yaştaki öğrencilerin aynı odalarda kalması çeşitli istismarlara neden olmaktadır.
· Yurtlardaki banyolar yetersizdir ve ortak kullanımlar çeşitli sorunlar yaratmaktadır.
· Küçük öğrenciler günlük temizliklerini tam olarak yapamamaktadırlar. Bu yüzden bitlenme ve uyuz gibi sağlık sorunları yaşanmaktadır.
· Öğrencilerin ailelerinden ayrı olmaları onları psikolojik olarak çok etkilemekte, bu nedenle derslerine yeterince yoğunlaşamamaktadırlar.
· Öğrencilere verilen kırtasiye malzemeleri yetersizdir.
· Öğrenciler velilerine istedikleri zaman ulaşamama sorunu yaşamaktadır.
· Günde 2 saat olarak yapılan etüd dersleri yetersizdir.
· Özellikle Türk-İslam sentezi öğrencilere empoze edilmeye çalışılmaktadır.
Kurumların Yaşadığı Sorunlar · Okulların fiziki şartları yetersizdir. · Bakım ve onarım işleri yeterince ve zamanında yapılamamaktadır. · Bazı YİBO ve PİO’larda gıda ve giyecek ihalelerinde usulsüzlükler yapılmaktadır. · İtaa amirinin ihaleyi onaylamaması ve iptali gibi durumlar yaşanmaktadır. · Taşıma için araç sayısı yetersizdir, bazı okullarda ise hiç araç yoktur. Araç gereken durumlarda idareciler kendi araçlarıyla öğrencileri hastaneye götürmektedir.
· Sağlık personeli açığı önemli boyutlardadır. Öğrenciler saatlerce sağlık ocaklarında sıra beklemekte, dersleri aksamaktadır. Öğretmenler çoğu zaman pansuman yapmak, öğrencilere ilaçlarını kullandırmak gibi işlerle uğraşmaktadır. Sağlık personelinin yapması gereken işleri öğretmenler yapmaktadır.
· Bazı okullarda aşçı ve aşçı yardımcısı yoktur. Bu hizmetler asgari ücretle çalışan, temizlik için alınan işçilerden sağlanmaktadır. Çamaşır, bulaşık ve temizlik hizmetleri için hizmet alımı yapılmakta ve ancak öğrenci sayısına verilen ücrete göre işçi alınabilmektedir. Bu işler yemek hazırlamakta, mutfak ve yemekhane temizliği yapmakta, çamaşırhaneye bakmakta ve pansiyonu temizlemektedir.
· Hizmet alımı için yeterli ödenek olmadığından az personel alınmaktadır. Alınan personel asgari ücretle çalıştırıldığından vasıflı değildir.
· Pansiyon bütçesinin geç onaylanması ve ayrılan ödeneklerin zamanında gelmemesi ödemeleri aksatmaktadır.
· Öğretmen ve Diğer Çalışanların Sorunları
· Çalışanların yaşadığı sorunların başında mesleki bilgi ve pedagojik formasyon göz önünde bulundurulmadan yapılan gerici kadrolaşma gelmektedir.
· Öğretmenlerin çalışma koşulları ağır olduğu gibi, gündüz derse giren öğretmenlerin ders çıkışında da etüt, nöbet gibi işleri yaptıkları gözlenmektedir.
· Pek çok okulda öğretmenler, yeterince memur ve hizmetli olmaması nedeniyle yapmaları gereken işlerden daha fazlasını yapmak zorunda kalmaktadırlar. Üstelik bu çalışmalar karşılığında fazla mesai ücreti almamaktadırlar.
· YİBO öğretmenleri 24 saat nöbet tutmalarına rağmen, kendilerine yüklenen sorumluluklar karşısında sadece 6 saatlik ek ders ücreti almaktadırlar.
· Ders bitiminden sonra nöbetçi öğretmenin kılık kıyafet yönetmeliğine uymak zorunda tutulmaktadır.
· İdare ve öğretmen arasında aşırı bir hiyerarşi vardır. Demokratik katılım ve iletişim yoktur. Bu durum öğretmenlerin rahat çalışmasını engellemektedir.
· Okul Personeli görevleri arasında olmayan işlerde çalıştırılmaktadır.
Çözüm Önerilerimiz:
· YİBO’ların fiziksel koşulları iyileştirilmeli, ders araç-gereçleri yeterli düzeye getirilmelidir.
· YİBO ve PİO’larda acil olarak rehber öğretmen, psikolog, psikyatrist atanmalı, sağlık ve yardımcı personel sorunu giderilmelidir.
· Bu okullarda okuyan öğrencilerin sosyal faaliyet yapma imkanları arttırılmalıdır. Sosyal tesis, spor alanları, oyun alanları ve kütüphane gereksinimleri giderilmelidir.
· Öğrencilerin kişisel giderleri için bakanlıkça gönderilen ödenekler günün koşullarına uygun hale getirilmelidir.
· Yemekler çeşitlendirilmeli ve öğrencilerin günlük beslenme gereksinimlerine göre yeniden düzenlenmeli,
· Öğrencilerin, aileleri ile özgürce görüşebilmeleri için ücretsiz telefon vb iletişim araçları sağlanmalı,
· Tüm çalışanların çalışma koşulları ve ekonomik durumları düzeltilmelidir.
· YİBO’larda görevlendirilecek öğretmenler isteğe bağlı olarak ve seçimle atanmalıdır.
· YİBO ve PİO’larda görevlendirilecek öğretmenler, 10-20 yıl arasında mesleki kıdeme sahip olan öğretmenler arasından seçilmelidir.
· YİBO ve PİO’lardaki yöneticilerin deneyimli, alanlarında uzman kişilerden seçilmesi, çeşitli hizmet içi kurslardan geçirilerek okullarla ilgili gerekli bilgi ve beceriye sahip olması sağlanmalıdır.
· Hizmetli ve memurlara çalıştıkları alanlara göre kadro verilmelidir.
· Çalışan personelin fazla mesai ücretleri arttırılmalıdır.
· Okulların bütçesi hazırlanırken, okulların bulunduğu coğrafi bölge, gelişmişlik düzeyi ve yaşanan iklim mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. · YİBO ve PİO’larda çalışan ve lojmanda kalan personelden kira alınmamalı, lojmanlarda kalmayanlara günü koşularına uygun olarak kira yardımı yapılmalıdır.
· Okul yöneticileri ve öğretmenler arasındaki iletişim kanalları açık tutulmalıdır.
· Pansiyonlu İlköğretim Okullarına hizmet aracı verilmelidir.
· YİBO’larda çalışan öğretmenlerin maaşlarının daha fazla olması gerekir.
