Türk-İş'e bağlı Yol-İş sendikası ile Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası'nın, AB fonlarından nemalanmak amacıyla ortak yürüttüğü Güvenli İnşaat Projesi kapsamında bir anket yapıldı. Bu anket sonuçları inşaat sektöründeki kölece çalışma koşulları ile birlikte kamu-özel iş yerleri arasındaki farkı da ortaya koydu.
İş sağlığı ve güvenliği açısından daha riskli olması nedeniyle şantiye işçilerine yönelik gerçekleştirilen ankette, 34’ü kamuda çalışan 340 kişiye çeşitli sorular yöneltildi.
Anket sonucunda kamu-özel ayrımı olmaksızın şantiye işçilerinin yarısının, yaptığı iş hakkında eğitim almadan çalıştığı belirlendi. İş yerinde kişisel koruyucu kullanmayanların oranı yüzde 63,5’i buluyor.
Özelde sendika yok sigorta yok
Anket sonuçları özel şantiyelerde işçilerin sendikasız, sigortasız, düşük ücretle ve geçici olarak çalıştığını ve sınırsız bir sömürü cenderesi içinde tuttulduklarını ortaya koyduğu gibi özle şantiyelerde işçilerin kölece çalışmaya
Ücret
Anket sonuçlarında özel-kamu ayrımına bakıldığında özel sektörde çalışanların büyük çoğunluğunun düşük ücretlerle çalıştığı görülüyor. Özel sektörde çalışanların yarısı 750 YTL’den daha az ücret alıyor. 500 YTL’den az ücret alanların oranı yüzde 17’yi buluyor. Kamuda ise 750 YTL’nin altında ücret alan bulunmuyor.
İş güvencesi
Kamuda çalışanların tamamı kadrolu çalışırken, özel sektörde çalışanların yaklaşık yarısı geçici işçi statüsünde bulunuyor.
Sigorta
İşçilerin sigortalılık durumuna bakıldığında kamuda sigortasız çalışana rastlanmıyor. Buna karşın özel sektörde çalışanların yüzde 28’inin sigortasız istihdam edildiği görülüyor.
Örgütlülük
Özel ve kamu iş yerleri arasındaki en büyük farklılıklardan biri, çalışanların sendikalılık durumunda ortaya çıkıyor. Kamuda çalışan işçilerin tamamı sendikaya üye iken, özel sektörde sendikasızların oranı yüzde 97,7’yi buluyor. Buda inşat işçilerinin ezici çoğunluğunun özle şirketlerde çalıştıklaırnı dikkate aldığımızda milyonlarca yapı işçisinin örgütsüz olduğunu gösteriyor.
Çalışma süresi
Çalışma sürelerine bakıldığında özel sektörde çalışanların yarısına yakını 10 saatten fazla, kamudakilerin ise tamamına yakını 8-10 saat arasında çalışıyor. Burda yine inşaat işçilerinin çalışma süresinin 40 saatin üzerinde olduğunu gösteriyor.
İşçi sınıfının geçmişteki büyük mücadelelerinin sonucu olan kamu işyerlerindeki haklar aynı zamanda özelleştirmelerin perde arkasında kalan nedenlerinden birine de işaret ediyor.
Bir işçi ve bir patron sendikası ortak anketle şantiye işçilerinin çalışma koşullarını araştırma sonuçları inşat işçilerinin nasıl güvenlikten yoksun, örgütsüz ve kölece çalışma kouşullarına sahip olduğunu gösteriyor. Örneğin araştırma sonuçlarına göre,
• Her beş işçiden biri iş kazasına uğruyor.
• Her üç şantiyeden ikisinde iş kazası yaşanıyor.
• İşçilerin yüzde 63.5'ine kişisel koruyucu verilmiyor.
• Özel şantiyelerde çalışan işçilerin yüzde 2.3'ü sendikalı.
Bu verilere göre inşaat işçilerinin güvenlikten yoksun, sosyal haklardan mahrum ve sendikal örgütlülükten azade, düşük ücretle insafsız bir sömürü altında olduklarını gösteriyor. Sendiklaşma ve örgütleme koşullarını zor olduğu inşaat sektöründe yapı işçilerini örgütlemek için sıkı bir çalışma içinde olmayan burjuva sendikal anlayış, bu yaklaşımlarıyla yapı işçileri patronların insafına terketmiş oluyor. Bu durumu değiştirmek, işçilerin sendikal örgütlülüğünü geliştirmek ve inşat işçilerini devrimci bir temelde örgütleyip mücadeleye seferber etmekle mümkün olacaktır.
